બોઇલર ફીડ વોટર: સોફ્ટનર, RO, કે બંને?

ક્યારેય દૂધ ગરમ કરવા મૂકીને ભૂલી ગયા છો?

પાણી ઊડી જાય છે. દૂધના ઘન પદાર્થ રહી જાય છે, અને તપેલીના તળિયે ચોંટી જાય છે.

બોઇલર બરાબર આ જ કરે છે, દર કલાકે, આખો દિવસ.

પાણી અંદર જાય છે. વરાળ બહાર આવે છે. પાણીમાં જે કંઈ ઓગળેલું હતું તે બધું અંદર જ રહી જાય છે. અને જો તમે તેનું ધ્યાન ન રાખો, તો તે ટ્યુબ પર સ્કેલ, તળિયે કાદવ, કે મહિનાના અંતે બળતણના મોટા બિલ તરીકે દેખાય છે.

એટલે પ્રશ્ન એ નથી કે બોઇલર ફીડ વોટર શુદ્ધ કરવું કે નહીં. પ્રશ્ન એ છે કે કેટલું.

સ્કેલ આટલું મોંઘું કેમ પડે છે

સ્કેલ એટલે પથ્થર જેવું પડ (મોટે ભાગે કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ), જે બોઇલરની અંદરની ગરમ સપાટીઓ પર જામે છે.

પથ્થર ગરમી ઓછી પસાર થવા દે છે. એટલે એટલી જ ગરમી પહોંચાડવા બર્નરને વધુ મહેનત કરવી પડે. તેનો અર્થ:

• એટલી જ વરાળ માટે વધુ બળતણ.
• ટ્યુબની ધાતુ વધુ ગરમ, જે સમય જતાં તેને નબળી બનાવે છે.
• સફાઈ અને રિપેર માટે વધુ વાર બંધ.

ભાગ્યે જ દેખાય તેવું પાતળું પડ પણ તમારા પૈસા ખાઈ રહ્યું છે.

છૂપો ખર્ચ: બ્લોડાઉન

આ એ ભાગ છે જે મોટા ભાગના લોકો ચૂકી જાય છે.

ઓગળેલા ક્ષાર અંદર રહી જાય છે, એટલે બોઇલરમાં તેમનું પ્રમાણ વધતું જ જાય છે. એક હદ પછી પાણીમાં ફીણ થવા લાગે છે અને તે વરાળ સાથે બહાર જવા લાગે છે. એટલે ઓપરેટર બોઇલરનું થોડું ગરમ પાણી કાઢી નાખે છે અને તેની જગ્યાએ નવું ફીડ વોટર ભરે છે.

પાણી કાઢવાની આ ક્રિયાને બ્લોડાઉન કહે છે.

અને બ્લોડાઉનનું દરેક લિટર એવું પાણી છે જેને ગરમ કરવાના પૈસા તમે ચૂકવી દીધા છે.

નિયમ સાદો છે:

ગંદું ફીડ વોટર = વધુ બ્લોડાઉન = વધુ બળતણ ગટરમાં.

ચોખ્ખું ફીડ વોટર = ઓછું બ્લોડાઉન = એટલા જ બળતણમાં વધુ વરાળ.

વિકલ્પ 1: સોફ્ટનર

સોફ્ટનર કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમને સોડિયમ સાથે બદલી નાખે છે. કઠિનતા જતી રહે છે, એટલે સ્કેલ અટકી જાય છે.

પણ કુલ ઓગળેલા ક્ષાર (TDS) લગભગ એટલા જ રહે છે. એટલે બ્લોડાઉન પણ લગભગ એટલું જ રહે છે.

સોફ્ટનર ઘણી વાર ત્યારે સાચો જવાબ છે, જ્યારે:

• બોઇલર ઓછા દબાણ વાળું હોય, જેમ કે ફૂડ યુનિટ, લોન્ડ્રી અને ટેક્સટાઇલ પ્રોસેસ હાઉસના ઘણા નાના શેલ બોઇલર.
• કાચા પાણીનો TDS મધ્યમ હોય.
• બજેટ ઓછું હોય અને બોઇલર ઉત્પાદક સોફ્ટ પાણીથી સંતુષ્ટ હોય.

તે સાદું છે, ચલાવવામાં સસ્તું છે, અને એક કામ બહુ સારી રીતે કરે છે.

વિકલ્પ 2: RO પ્લાન્ટ

રિવર્સ ઓસ્મોસિસ માત્ર કઠિનતા નહીં, મોટા ભાગના ઓગળેલા ક્ષાર દૂર કરે છે.

એટલે તમને મળે છે સ્કેલ નહીં અને બહુ ઓછું બ્લોડાઉન.

RO ત્યારે અર્થપૂર્ણ બને છે, જ્યારે:

• બોઇલર વધુ દબાણે ચાલતું હોય, જ્યાં ઉત્પાદકની ફીડ વોટરની મર્યાદા ઘણી કડક હોય.
• કાચા પાણીનો TDS વધુ હોય, એટલે માત્ર સોફ્ટનરથી પણ ભારે બ્લોડાઉન રહે.
• બોઇલર લાંબા કલાક ચાલતું હોય, એટલે બ્લોડાઉનમાં બચતું બળતણ ઝડપથી ઉમેરાતું જાય.

સામે પક્ષે: RO ખરીદવામાં અને ચલાવવામાં મોંઘું છે. તે વીજળી વાપરે છે, મેમ્બ્રેનની કાળજી માગે છે, અને પોતાના પાણીનો એક ભાગ રિજેક્ટ તરીકે ગટરમાં મોકલે છે. (આ ખર્ચ અમે RO પ્લાન્ટ ચલાવવાનો ખર્ચ માં વિગતે સમજાવ્યા છે.)

વિકલ્પ 3: બંને

આ ઘણા લોકોને નવાઈ પમાડે છે.

ઘણી વાર સૌથી સારો જવાબ છે સોફ્ટનર અને RO પ્લાન્ટ, એક પછી એક.

• સોફ્ટનર કઠિનતા કાઢે છે, જે RO મેમ્બ્રેનને સ્કેલથી બચાવે છે.
• RO ઓગળેલા ક્ષાર કાઢે છે, જે બોઇલરને બચાવે છે અને બ્લોડાઉન ઘટાડે છે.

ઊંચા દબાણના બોઇલર માટે, બોઇલર માગે તેટલી શુદ્ધતા મેળવવા, RO પાણીને ક્યારેક મિક્સ્ડ બેડ યુનિટ કે EDI થી વધુ પોલિશ પણ કરાય છે.

તો તમને કયું જોઈએ?

તેનો આધાર ત્રણ બાબત પર છે:

1. તમારા બોઇલરનું દબાણ, અને તેના ઉત્પાદક શું કહે છે. મેન્યુઅલમાં ફીડ વોટર અને બોઇલર વોટરની મર્યાદા લખેલી હોય છે. (ઓછા અને મધ્યમ દબાણના બોઇલર માટેનું ભારતીય ધોરણ IS 10392 છે.) ત્યાંથી શરૂ કરો.
2. તમારું કાચું પાણી. પાણીના રિપોર્ટ માંથી કઠિનતા અને TDS બતાવે છે કે પાણી એ મર્યાદાથી કેટલું દૂર છે.
3. બોઇલર કેટલું કામ કરે છે. રોજ ત્રણ શિફ્ટ ચાલતું બોઇલર, અઠવાડિયે થોડા કલાક ચાલતા બોઇલર કરતાં, સારી ટ્રીટમેન્ટનો ખર્ચ ઘણો ઝડપથી વસૂલ કરે છે.

ટૂંકમાં:

સોફ્ટનર = સ્કેલ અટકાવે.

RO = સ્કેલ અટકાવે અને બ્લોડાઉન ઘટાડે.

બંને = બોઇલર અને RO, બંનેનું રક્ષણ કરે.

સાર

પ્લાન્ટમાં બોઇલર એક એવું મશીન છે જે ખરાબ પાણીની સજા દર કલાકે આપે છે.

સસ્તી ફીડ વોટર ટ્રીટમેન્ટ બોઇલર હાઉસનો સૌથી મોંઘો નિર્ણય બની શકે. બસ, તેની કિંમત તમે ધીમે ધીમે, બળતણમાં ચૂકવો છો.

તમારા બોઇલરનું દબાણ જણાવો અને તમારો પાણીનો રિપોર્ટ મોકલો. અમે કહીશું કે સોફ્ટનર, RO પ્લાન્ટ કે બંને, તમારા માટે શું યોગ્ય છે.

આજે તમારા બોઇલરને કેટલી વાર ડીસ્કેલિંગની જરૂર પડે છે?