RO પ્લાન્ટ ખરીદતાં પહેલાં પાણીનો રિપોર્ટ કેવી રીતે વાંચવો

આંખ તપાસ્યા વિના ચશ્માં ખરીદશો?

બિલકુલ નહીં. ચશ્માંવાળાને પહેલાં તમારો નંબર જાણવો પડે.

RO પ્લાન્ટનું પણ એવું જ છે. તમને કયો પ્લાન્ટ જોઈએ, તે કેટલાનો પડશે, કે ચલાવવામાં કેટલો ખર્ચ થશે, એ કોઈ કહી શકે તે પહેલાં તેમને એક વસ્તુ જોઈએ: તમારા પાણીનો રિપોર્ટ.

મોટા ભાગના લોકો રિપોર્ટ મેળવે છે, કેમિસ્ટ્રીનું એક પાનું જુએ છે, અને ફાઇલમાં મૂકી દે છે. એ અફસોસની વાત છે. કારણ કે એક વાર તે વાંચતાં આવડી જાય, તો પાંચ મિનિટમાં ખબર પડે કે તમને જે પ્લાન્ટનું ક્વોટેશન મળ્યું છે તે તમારા પાણી માટે યોગ્ય છે કે નહીં.

ચાલો, સાથે મળીને એક રિપોર્ટ વાંચીએ.

પહેલાં, એકમ વિશે એક વાત

રિપોર્ટની મોટા ભાગની લાઇનના અંતે mg/L (મિલિગ્રામ પ્રતિ લિટર) લખેલું હોય છે. કેટલીક લેબ ppm (પાર્ટ્સ પર મિલિયન) લખે છે. પાણી માટે બંને એક જ છે.

એટલે "TDS 900 mg/L" નો સાદો અર્થ: તમારા પાણીના દરેક લિટરમાં 900 મિલિગ્રામ જેટલી વસ્તુઓ ઓગળેલી છે. તમે તેને જોઈ નથી શકતા. પણ તમારું બોઇલર, તમારી પાઇપ અને તમારા મેમ્બ્રેન તેને ચોક્કસ અનુભવે છે.

સૌથી મહત્ત્વના છ આંકડા

1. TDS: મુખ્ય આંકડો

ટોટલ ડિઝોલ્વ્ડ સોલિડ્સ (TDS) એટલે પાણીમાં ઓગળેલા બધા ક્ષાર અને ખનિજોનો સરવાળો.

તેને પાણીનો "ખારાશનો સ્કોર" સમજો.

• ઓછો TDS = પ્લાન્ટ માટે સહેલું કામ.
• વધુ TDS = વધુ દબાણ, વધુ વીજળી, વધુ કાળજી.

કયા મેમ્બ્રેન લાગશે, પંપે કેટલું જોર કરવું પડશે, અને તમારું કેટલું પાણી શુદ્ધ થઈને બહાર આવશે, એ બધું TDS નક્કી કરે છે. પીવાના પાણી માટે, ભારતીય ધોરણ (IS 10500) 500 mg/L ને સ્વીકાર્ય ગણે છે, અને બીજો સારો સ્ત્રોત ન હોય ત્યારે 2,000 mg/L ને ઉપલી મર્યાદા.

2. કુલ કઠિનતા: સ્કેલ બનાવનાર

કઠિનતા એટલે પાણીમાં રહેલું કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ. કીટલી, નળ કે બાથરૂમની ટાઇલ્સ પર દેખાતી સફેદ પોપડી એ જ છે.

પ્લાન્ટની અંદર, એ જ પોપડી મેમ્બ્રેન પર બને છે. ધીમે ધીમે. ચૂપચાપ. એક દિવસ પાણી ઓછું આવવા લાગે, અને કોઈને સમજાય નહીં કે કેમ.

વધુ કઠિનતાનો અર્થ એ નથી કે RO ન વાપરી શકાય. તેનો અર્થ એ છે કે મેમ્બ્રેન પહેલાં રક્ષણ જોઈએ: એન્ટીસ્કેલન્ટ ડોઝિંગ, કે સોફ્ટનર. (બંનેનો ફરક અમે RO પ્લાન્ટ કે વોટર સોફ્ટનર માં સમજાવ્યો છે.)

3. pH: પાણીનો મૂડ

pH બતાવે છે કે પાણી એસિડિક છે, ન્યુટ્રલ છે કે આલ્કલાઇન. 7 એટલે ન્યુટ્રલ.

મોટા ભાગનું બોરવેલનું પાણી 6.5 થી 8.5 ની વચ્ચે હોય છે, અને તે બરાબર છે. પણ pH બીજાં ખનિજો કેવું વર્તન કરશે તે બદલે છે. ડિઝાઇનર કેમિકલ ડોઝિંગ બરાબર ગોઠવવા આ આંકડો વાપરે છે, જેથી સ્કેલ ન બને.

4. આયર્ન: નાનો આંકડો, મોટી મુશ્કેલી

આયર્ન ઘણી વાર 0.5 કે 1.0 mg/L જેવા નાના આંકડા તરીકે દેખાય છે. અવગણવું સહેલું છે.

ન અવગણશો.

આયર્ન ડાઘ પાડે છે, ફિલ્ટર બંધ કરે છે, અને મેમ્બ્રેન પર એવું ભૂરું પડ બનાવે છે જે સાફ કરવું મુશ્કેલ છે. જો તમારા રિપોર્ટમાં આયર્ન હોય, તો સારા પ્લાન્ટમાં RO પહેલાં આયર્ન રિમૂવલ ફિલ્ટર હશે. જો તમારા હાથમાંના ક્વોટેશનમાં આયર્નનો ઉલ્લેખ જ ન હોય, તો પૂછજો કેમ.

5. સિલિકા: ચૂપચાપ રહેનાર

સિલિકા, એક રીતે, ઓગળેલી રેતી છે. તેનાથી પાણીનો સ્વાદ કે દેખાવ બદલાતો નથી.

પણ તે મેમ્બ્રેન પર કાચ જેવું સ્કેલ બનાવે છે, જે કાઢવું ખૂબ મુશ્કેલ છે. તમે ઇચ્છો તેટલું શુદ્ધ પાણી પ્લાન્ટ નથી કાઢી શકતો, તેનું સાચું કારણ ઘણી વાર સિલિકા જ હોય છે. પ્લાન્ટ સલામત રીતે કેટલું પાણી મેળવી શકે, તેની મર્યાદા તે નક્કી કરે છે.

6. ટર્બિડિટી: પાણી ડહોળું છે?

ટર્બિડિટી માપે છે કે ઝીણા કાંપ, માટી કે ઓર્ગેનિક પદાર્થને કારણે પાણી કેટલું ડહોળું છે.

મેમ્બ્રેનને ગંદકી જરાય ગમતી નથી. ડહોળા પાણીને મેમ્બ્રેન સુધી પહોંચે તે પહેલાં સારા પ્રી-ફિલ્ટ્રેશન (રેતી, મલ્ટીમીડિયા કે અલ્ટ્રાફિલ્ટ્રેશન) ની જરૂર છે. ઘણી લેબ SDI (સિલ્ટ ડેન્સિટી ઇન્ડેક્સ) પણ આપે છે, જે વધુ ચોકસાઈથી બતાવે છે કે ઝીણા કણ મેમ્બ્રેનને કેટલી ઝડપથી બંધ કરશે.

બીજી બે લાઇન પર પણ નજર નાખો

• ક્લોરિન: જંતુ મારવા માટે ઉત્તમ. RO મેમ્બ્રેન માટે ખરાબ, તેમને ધીમે ધીમે ખાઈ જાય છે. જો તમારું પાણી ક્લોરિનવાળું હોય (નગરપાલિકાનું પાણી, કે તમે ડોઝ કરતા હો તેવી ટાંકી), તો પ્લાન્ટમાં કાર્બન ફિલ્ટર કે ડીક્લોરિનેશનનું પગલું જોઈએ.
• ક્લોરાઇડ અને સલ્ફેટ: TDS નો જ ભાગ છે. તે કાટ માટે, અને રિજેક્ટ પાણી શેના માટે વાપરી શકાય તે નક્કી કરવા માટે મહત્ત્વના છે.

રિપોર્ટ શું નથી કહી શકતો

રિપોર્ટ એક દિવસનો ફોટો છે.

બોરવેલનું પાણી ઘણી વાર ઋતુ સાથે બદલાય છે. ઉનાળામાં પાણીનું સ્તર ઘટે ત્યારે TDS વધી શકે. ટેન્કરનું પાણી એક ફેરાથી બીજા ફેરામાં બદલાઈ શકે.

એટલે સૌથી સારી રીત સાદી છે:

એકથી વધુ વાર ટેસ્ટ કરાવો. અને ડિઝાઇનરને કહો કે પાણી ક્યાંથી આવે છે.

સહી કરતાં પહેલાં પૂછવાના ત્રણ પ્રશ્નો

એક વાર તમને રિપોર્ટ વાંચતાં આવડી જાય, પછી ક્વોટેશન આપનારને પૂછો:

1. "મારા રિપોર્ટના કયા આંકડા માટે તમે ડિઝાઇન કર્યું છે?" સારો સપ્લાયર એ આંકડા બતાવશે.
2. "તમે કયું પ્રી-ટ્રીટમેન્ટ રાખ્યું છે, અને કેમ?" આયર્ન ફિલ્ટર, સોફ્ટનર, એન્ટીસ્કેલન્ટ, કાર્બન ફિલ્ટર. દરેકનું કારણ તમારા રિપોર્ટની કોઈ લાઇનમાં હોવું જોઈએ.
3. "ઉનાળામાં મારો TDS વધે તો શું થશે?" સારી રીતે ડિઝાઇન થયેલા પ્લાન્ટમાં ગાળો હોય છે. ટૂંકો પડતો પ્લાન્ટ મુશ્કેલીમાં આવે છે.

જવાબ ગોળગોળ હોય, તો ડિઝાઇન પણ કદાચ એવી જ છે.

સાર

જેવું પાણી, તેવો પ્લાન્ટ.

પાણીનો રિપોર્ટ કાગળિયું નથી. એ નકશો છે. સાચો પ્લાન્ટ તેના આધારે બને છે, અને ખોટો પ્લાન્ટ સામાન્ય રીતે તેના વિના બને છે.

ડ્રોઅરમાં કોઈ રિપોર્ટ પડ્યો છે? પાણી શેના માટે છે તેની એક લાઇન સાથે અમને મોકલો. અમે સમજાવીશું કે તે શું કહે છે, અને તેને કેવો RO પ્લાન્ટ જોઈએ.

તમારા પાણીના રિપોર્ટનો કયો આંકડો તમને ક્યારેય સમજાયો નથી?